Duizenden mensen wonen permanent in een recreatiewoning, terwijl het omgevingsplan alleen recreatief gebruik toestaat. Lange tijd leek er een landelijke oplossing te komen: een instructieregel die permanente bewoning onder voorwaarden tijdelijk mogelijk zou maken. Met een Kamerbrief van 3 juli 2026 heeft de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening die route verlaten. Wat betekent dat voor bewoners en eigenaren die met handhaving te maken hebben?
Wat is er besloten?
In de brief (Kamerstuk 32 847, nr. 1497) laat minister Boekholt-O'Sullivan weten dat de concept-instructieregel niet verder in behandeling wordt genomen. Volgens de minister past één generiek juridisch instrument niet bij de grote verschillen tussen vakantieparken. In plaats daarvan komen er afspraken met de VNG, die nog dit jaar worden uitgewerkt in een landelijk handelingskader voor gemeenten. De brief is te lezen op de website van de Tweede Kamer.
De uitgangspunten die met de VNG zijn afgesproken zijn:
- Bescherming in schrijnende gevallen. Permanente bewoners in schrijnende situaties moeten worden beschermd.
- Eerst kijken naar legalisatie. De gemeente onderzoekt eerst of de woonsituatie kan worden gelegaliseerd. Lukt dat niet, dan zoekt zij naar een passende oplossing, zoals begeleiding naar andere huisvesting.
- Handhaving blijft mogelijk. Bij bijvoorbeeld overlast of ondermijnende criminaliteit moeten gemeenten kunnen blijven optreden.
Tot de afspraken klaar zijn, verzoekt de minister gemeenten nadrukkelijk terughoudend te zijn met handhaving.
Betekent dit dat de gemeente niet meer mag handhaven?
Nee. Een oproep van de minister is geen wet. De gemeente blijft bevoegd om op te treden tegen strijdig gebruik, en de beginselplicht tot handhaving geldt nog steeds. De bestuursrechter heeft eerder geoordeeld dat een eerdere oproep van het kabinet om niet te handhaven, gemeenten niet verplichtte om van handhaving af te zien, zolang zij goed motiveerden waarom zij toch optraden. Ook bood de concept-instructieregel volgens de Afdeling bestuursrechtspraak nog geen concreet zicht op legalisatie. Nu die regel helemaal van tafel is, valt dat argument definitief weg.
Wel verandert de toon. Gemeenten moeten straks volgens het handelingskader werken, en de minister heeft aangekondigd gemeenten daarop aan te spreken. Een gemeente die nu hard optreedt tegen een bewoner in een schrijnende situatie, zal dat goed moeten uitleggen.
Wat betekent dit voor u?
Krijgt u als bewoner of eigenaar een last onder dwangsom wegens permanente bewoning, dan zijn de volgende punten van belang:
- Wijs op uw persoonlijke situatie. Leeftijd, gezondheid, gezinssituatie en het ontbreken van alternatieve woonruimte kunnen meewegen bij de vraag of handhaving evenredig is.
- Vraag naar legalisatie. Vraag de gemeente of een omgevingsvergunning of een aanpassing van het omgevingsplan mogelijk is. Lees meer over concreet zicht op legalisatie.
- Let op verbeurde dwangsommen. Heeft u al dwangsommen verbeurd, dan kan het zinvol zijn de gemeente te vragen van invordering af te zien. Zie ook ons artikel over het invorderingsbesluit.
- Volg het gemeentelijk beleid. Gemeenten zullen hun beleid aanpassen aan het handelingskader. Houd in de gaten wat uw gemeente besluit.
Praktijktip. Reageer altijd binnen de termijn op een voornemen tot handhaving. Een zorgvuldig onderbouwde zienswijze is het moment om uw omstandigheden op tafel te leggen.
Conclusie
De landelijke instructieregel is van tafel. Daarmee komt de verantwoordelijkheid weer bij gemeenten te liggen, met een handelingskader dat bescherming in schrijnende gevallen vooropstelt. Handhaving blijft mogelijk, maar vraagt om maatwerk. Wordt u aangeschreven wegens permanente bewoning van een recreatiewoning? Neem contact met ons op, wij bekijken graag welke mogelijkheden u heeft.
