U hebt een last onder dwangsom gekregen en de termijn is verstreken. Volgens de gemeente hebt u niet (op tijd) aan de last voldaan en zijn er dwangsommen verbeurd. Kort daarna ligt er een invorderingsbesluit op de mat, soms voor een fors bedrag. Is het dan te laat om nog iets te doen? Niet altijd. Wel is de ruimte voor verweer in deze fase kleiner dan veel mensen denken.
Wat is een invorderingsbesluit?
Een verbeurde dwangsom wordt niet zomaar geïnd. Op grond van artikel 5:37 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) neemt het bestuursorgaan eerst een beschikking over de invordering. Tegen dat invorderingsbesluit kunt u binnen zes weken bezwaar maken. Het bezwaar houdt de invordering niet automatisch tegen. Wie wil voorkomen dat er in de tussentijd wordt geïnd, kan de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening vragen. Lees daarover ook ons artikel over het spoedeisend belang.
De last zelf staat meestal vast
Een belangrijke beperking: in de procedure over de invordering kunt u in de regel niet meer aanvoeren dat de last onder dwangsom zelf onrechtmatig was. Hebt u tegen de last geen bezwaar gemaakt, of is de procedure daarover afgerond, dan staat de last vast. Argumenten over bijvoorbeeld de hoogte van de dwangsom of de lengte van de termijn horen thuis in de procedure tegen de last. Daarom is het zo belangrijk om direct te reageren op de last zelf. Zie ons artikel over de dwangsom als middel voor handhaving en over de vraag of de hoogte van de dwangsom redelijk is.
Welk verweer blijft over?
Toch zijn er nog verschillende aanknopingspunten:
- Is de dwangsom wel verbeurd? Het bestuursorgaan moet aantonen dat u niet aan de last hebt voldaan. Meestal gebeurt dat met een controlerapport. Klopt dat rapport niet, is het onvolledig of is er op het verkeerde moment gecontroleerd, dan kan dat de invordering onderuithalen.
- Bijzondere omstandigheden. Aan het belang van invordering komt veel gewicht toe. Alleen in bijzondere omstandigheden kan geheel of gedeeltelijk van invordering worden afgezien, zo herhaalde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 15 februari 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:614). Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als de last evident niet uitvoerbaar was, of als evident is dat er geen overtreding was of dat u niet de overtreder bent.
- Financiële draagkracht. In beginsel speelt uw draagkracht geen rol. Alleen als evident is dat u de dwangsom niet kunt betalen, kan dat anders zijn. U moet dat dan zelf aannemelijk maken, met stukken.
- Verjaring. De bevoegdheid tot invordering verjaart in beginsel één jaar na de dag waarop de dwangsom is verbeurd (artikel 5:35 Awb). Sinds 1 april 2021 stuit een invorderingsbeschikking die verjaring. Loopt er nog bezwaar of beroep tegen de last, dan kan de termijn bovendien worden verlengd. Controleer de data dus nauwkeurig.
Praktijktip. Leg vanaf het moment dat u de last ontvangt vast wat u doet om eraan te voldoen: facturen, foto's met datum en correspondentie met aannemers. Dat bewijs is vaak doorslaggevend in de discussie of de dwangsom echt is verbeurd.
Conclusie
Na het verbeuren is er minder ruimte voor verweer, maar een invorderingsbesluit is zeker geen formaliteit. De vraag of de dwangsom werkelijk is verbeurd, eventuele bijzondere omstandigheden en verjaring verdienen een zorgvuldige toets. Wacht daar niet mee: ook voor het invorderingsbesluit geldt een bezwaartermijn van zes weken. Vragen over een invorderingsbesluit? Bel of mail ons gerust.
