Na de toeslagenaffaire beloofde de politiek een overheid die burgers en ondernemers beter beschermt. Een belangrijk onderdeel daarvan is het wetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awb, dat de Algemene wet bestuursrecht op een aantal punten wil aanpassen. In een brief van 11 september 2026 heeft het kabinet de Tweede Kamer laten weten dat het voorstel flink wordt afgeslankt. Wat blijft er over, en wat betekent dat voor wie met handhaving te maken heeft?
Wat staat er in de brief?
De brief is verstuurd door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mede namens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kamerstuk 36 800 VII, nr. 102). Aanleiding zijn de uitvoeringstoetsen. Uitvoeringsorganisaties schatten de kosten van het voorstel, zoals dat in consultatie was gegaan, op minstens 300 miljoen euro per jaar. Het kabinet heeft vanaf 2030 structureel 10 miljoen euro gereserveerd. Dat past niet bij elkaar, en daarom wordt het voorstel aangepast. U leest de brief op de website van de Tweede Kamer.
Wat verdwijnt voorlopig?
Drie onderdelen zijn geschrapt en naar een langetermijnagenda verplaatst:
- Herstel van kennelijke fouten. Er komt nu geen algemene regeling; het kabinet onderzoekt hoe een breder vergisrecht kan worden verankerd.
- Vaker horen bij financiële beschikkingen. Volgens het kabinet heeft dat weinig toegevoegde waarde en houdt het geautomatiseerde processen op.
- Inzage in stukken vóór bezwaar. Veel organisaties zijn daar technisch nog niet klaar voor.
Wat wordt nog onderzocht?
Het belangrijkste onderdeel voor handhavingszaken is de verruiming van het evenredigheidsbeginsel. Het idee is dat een bestuursorgaan in uitzonderlijke gevallen kan afwijken van een wettelijke regel als toepassing ervan onevenredig zou uitpakken. Het kabinet noemt dit een gewichtig onderdeel en bedoelt het als veiligheidsklep voor uitzonderlijke gevallen. Of het in het voorstel blijft, hangt af van een nieuwe uitvoeringstoets. Hetzelfde geldt voor het streven om contact op te nemen met iemand die bezwaar maakt; dat wordt aangepast zodat het bestuursorgaan zelf kan beoordelen wanneer vroegtijdig contact helpt.
Wat gaat waarschijnlijk wel door?
Het kabinet wil verder met de minder ingrijpende onderdelen. In de uitvoeringstoetsen werden onder meer als uitvoerbaar gezien: het vastleggen van rechtspraak over het evenredigheidsbeginsel in de wet, een uitgebreidere motiveringsplicht, de zogenoemde burgerlus in beroep en meer ruimte om een te laat ingediend bezwaar toch te behandelen.
Wat betekent dit voor u?
Voorlopig verandert er niets. Het aangepaste voorstel ligt opnieuw voor bij uitvoeringsorganisaties, medeoverheden en de rechtspraak. Daarna volgen de ministerraad, het advies van de Raad van State en de behandeling in de Tweede Kamer. Tot die tijd geldt het huidige recht. Dat is overigens minder mager dan het lijkt. De bestuursrechter toetst handhavingsbesluiten al aan het evenredigheidsbeginsel, en een sanctie moet passen bij de situatie. Meer daarover leest u in ons artikel over het evenredigheidsbeginsel bij handhaving.
- Beroep op evenredigheid. Ook nu kunt u aanvoeren dat een last onder dwangsom, bestuursdwang of boete in uw geval onevenredig uitpakt. Onderbouw dat met concrete feiten.
- Persoonlijk contact. Veel bestuursorganen bellen nu al na ontvangst van een bezwaar. Maak gebruik van dat gesprek, maar zorg dat afspraken schriftelijk worden bevestigd.
- Termijnen. Ga niet uit van een soepelere regeling voor te late bezwaren zolang die er niet is. Houd de termijn van zes weken aan.
Conclusie
Het wetsvoorstel dat burgers meer bescherming moest bieden, wordt kleiner en laat langer op zich wachten. De kern, een ruimere evenredigheidstoets, is nog niet zeker. Wie nu met handhaving te maken krijgt, moet het doen met het geldende recht, en dat biedt nog steeds aanknopingspunten. Vragen over uw situatie? Bel of mail ons gerust.
