Na een schietincident, een explosie bij de voordeur of aanhoudende overlast kan de burgemeester besluiten een woning tijdelijk te sluiten. Voor bewoners en verhuurders is dat ingrijpend: de woning mag niet meer worden betreden, soms maandenlang. De bevoegdheid daarvoor staat in artikel 174a van de Gemeentewet. Wanneer mag de burgemeester die gebruiken, en wat kunt u ertegen doen?
Wat regelt artikel 174a Gemeentewet?
Artikel 174a geeft de burgemeester de bevoegdheid om een woning, een niet voor het publiek toegankelijk lokaal of een bijbehorend erf te sluiten. Het artikel kent drie gronden:
- Ernstige verstoring door gedragingen. Door gedragingen in of vanuit de woning wordt de openbare orde rond de woning ernstig verstoord.
- Ernstig geweld of bedreiging. Door ernstig geweld of een bedreiging daarmee in of bij de woning wordt de openbare orde ernstig verstoord, of bestaat er ernstige vrees daarvoor.
- Vondst van een wapen. Door het aantreffen van een wapen in de zin van de Wet wapens en munitie wordt de openbare orde ernstig verstoord, of bestaat er ernstige vrees daarvoor.
De tweede en derde grond gelden sinds 1 januari 2024. Daarmee kan de burgemeester sneller optreden na bijvoorbeeld een aanslag met explosieven, ook als er rond de woning geen langdurige overlast is. Daarnaast mag hij een woning sluiten als de rechthebbende eerder een andere woning zo heeft gebruikt dat die werd gesloten, en er aanwijzingen zijn dat dit opnieuw gebeurt. Bij drugs is vaak artikel 13b Opiumwet de grondslag; zie ons artikel over woningsluiting na een drugsvondst.
Duur van de sluiting en waarschuwing vooraf
De burgemeester bepaalt in het besluit hoe lang de sluiting duurt. Bij ernstige vrees voor herhaling of voor nieuwe verstoring van de openbare orde kan hij de sluiting verlengen. Bij de bekendmaking kan hij belanghebbenden een termijn geven om zelf maatregelen te nemen die de verstoring beëindigen of voorkomen, tenzij de spoed dat niet toelaat. De kosten van de sluiting kunnen op de overtreder worden verhaald.
Waar toetst de rechter op?
Een sluiting is een zware ingreep, zeker als er mensen in de woning wonen. De rechter kijkt daarom kritisch naar:
- De feiten. Is voldoende onderbouwd wat er is gebeurd? Vaak baseert de burgemeester zich op politierapportages. Ga na of die concreet en actueel zijn.
- De grond. Valt het voorval echt onder een van de gronden? Zo oordeelde de rechtbank Overijssel op 19 september 2025 (ECLI:NL:RBOVE:2025:5638) dat een luchtbuks niet zonder meer onder het wapenbegrip viel waarop de burgemeester zich baseerde.
- Noodzaak en evenredigheid. Is sluiting nodig om de openbare orde te herstellen, en duurt zij niet langer dan nodig? De belangen van bewoners tellen mee, zoals kinderen, gezondheid en vervangende woonruimte. Zie ook ons artikel over het evenredigheidsbeginsel bij handhaving.
- De positie van de verhuurder. Een verhuurder die niets met het incident te maken heeft, wordt toch geraakt. Ook die belangen horen in de afweging.
Snel handelen is nodig
Een sluiting gaat vaak direct of binnen enkele dagen in. Bezwaar schort het besluit niet op. Wilt u de sluiting voorkomen of beëindigen, dan moet u naast bezwaar ook een voorlopige voorziening vragen bij de voorzieningenrechter. Lees meer over het spoedeisend belang bij een voorlopige voorziening.
Praktijktip. Vraag direct de stukken op waarop het besluit is gebaseerd, waaronder de politierapportage. Gemeenten passen de bevoegdheid in de praktijk verschillend toe; een vergelijking met eerdere besluiten en het beleid van uw gemeente kan daarom nuttig zijn.
Conclusie
Artikel 174a Gemeentewet geeft de burgemeester sinds 2024 ruimere mogelijkheden om woningen te sluiten na geweld of een wapenvondst. Dat betekent niet dat elke sluiting standhoudt: de burgemeester moet de feiten, de noodzaak en de duur goed onderbouwen. Wordt uw woning of verhuurde pand gesloten, of dreigt dat? Neem direct contact met ons op.
