De politie doet een inval en vindt drugs in een woning. Enige tijd later ontvangt de bewoner, of de verhuurder, een brief van de burgemeester: de woning wordt voor een aantal maanden gesloten. Voor de bewoner betekent dat vaak dat hij zijn huis kwijtraakt. Mag de burgemeester zo ver gaan? Het antwoord hangt sterk af van de omstandigheden.
De bevoegdheid: artikel 13b Opiumwet
Artikel 13b van de Opiumwet geeft de burgemeester de bevoegdheid om met een last onder bestuursdwang een woning of lokaal te sluiten als daar drugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt, of daarvoor aanwezig zijn. Sinds 1 januari 2019 is die bevoegdheid verruimd. Ook als er geen drugs worden gevonden, maar wel voorwerpen of stoffen die bestemd zijn voor bijvoorbeeld de productie van harddrugs of grootschalige hennepteelt, kan de burgemeester optreden. Persoonlijke verwijtbaarheid is geen voorwaarde. Ook als de strafzaak wordt geseponeerd of tot vrijspraak leidt, kan een sluiting dus in stand blijven.
Handelshoeveelheid
In een overzichtsuitspraak van 28 augustus 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:2912) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het toetsingskader voor woningsluitingen uiteengezet. Gaat het om meer dan 0,5 gram harddrugs of meer dan 5 gram softdrugs, dan wordt aangenomen dat de drugs (mede) bestemd zijn voor verkoop, aflevering of verstrekking. Bij een kleine overschrijding kan een lichtere maatregel, zoals een waarschuwing, aangewezen zijn.
Noodzaak en evenredigheid
Ook als de bevoegdheid bestaat, moet de burgemeester in twee stappen beoordelen of sluiting gerechtvaardigd is:
- Noodzaak. Hoe ernstig is de overtreding? Relevant zijn de hoeveelheid en soort drugs, eerdere overtredingen, of er daadwerkelijk vanuit de woning werd verkocht en of de woning in een voor drugscriminaliteit kwetsbare wijk ligt.
- Evenredigheid. Wegen de gevolgen voor de bewoners niet te zwaar ten opzichte van het doel van de sluiting? Daarbij spelen verwijtbaarheid, de binding met de woning (bijvoorbeeld om medische redenen), de mogelijkheid van vervangende woonruimte en de aanwezigheid van minderjarige kinderen een rol.
In de zaak die tot de overzichtsuitspraak leidde, kreeg de bewoonster gelijk: haar viel niets te verwijten en haar dochter was door ernstige allergieën aangewezen op een aangepaste woning. Op 2 februari 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:285) oordeelde de Afdeling in een zaak uit Harderwijk dat de burgemeester onvoldoende aandacht had besteed aan de belangen van een huurder en zijn kinderen, onder meer aan de gevolgen van ontbinding van het huurcontract en een mogelijke plaatsing op een zwarte lijst. Die uitspraak geldt sindsdien als het leidende kader voor de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel.
Wat kunt u doen?
Meestal kondigt de burgemeester de sluiting eerst aan en kunt u een zienswijze geven. Benut die kans en onderbouw uw persoonlijke omstandigheden met stukken. Tegen het besluit kunt u bezwaar maken. Omdat bezwaar de sluiting niet tegenhoudt, is vaak ook een voorlopige voorziening nodig. Gaat het om een bedrijfspand, lees dan ook ons artikel over de sluiting van een bedrijfshal na een hennepvondst.
Praktijktip. Bent u verhuurder? Van u wordt verwacht dat u zich op de hoogte stelt van het gebruik van uw woning. Alleen een bezoek is daarvoor niet altijd genoeg; gerichte controles op het feitelijke gebruik kunnen het verschil maken.
Conclusie
Een woningsluiting is een ingrijpende maatregel, maar geen automatisme. De burgemeester moet de noodzaak en de gevolgen per geval zorgvuldig afwegen, en daar valt vaak veel over te zeggen. Vragen over een (dreigende) woningsluiting? Bel of mail ons gerust.
