Een toezichthouder staat bij u voor de deur en zegt: "Dit moet binnen een uur weg, anders laten wij het op uw kosten weghalen." U voldoet, maar u bent het er niet mee eens. Kunt u daar later nog iets tegen doen, als er nooit een brief is gekomen? Volgens een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 5 augustus 2026 wel (ECLI:NL:RVS:2026:4600).
Wat was er aan de hand?
Een inwoner van Groningen had vergunning om een steiger op de stoep voor zijn woning te plaatsen. Toen de steiger langer bleef staan dan was toegestaan, kreeg hij eerst een termijn om hem af te breken. Bij een latere controle gaf een toezichthouder hem mondeling één uur de tijd. Lukte dat niet, dan zou een steigerbouwer die al was meegenomen de steiger weghalen. De bewoner haalde de steiger zelf weg, maar vroeg de gemeente daarna om de last op schrift te stellen. Het college weigerde dat. Op de zitting bleek dat het college bewust geen schriftelijk besluit maakt als een overtreder meteen voldoet.
Het oordeel van de Afdeling
Normaal gesproken is alleen een schriftelijke beslissing een besluit waartegen u bezwaar en beroep kunt instellen. Een mondelinge opdracht valt daar in beginsel buiten. De Afdeling vond dat in dit geval onaanvaardbaar. Het optreden van de toezichthouder had alle kenmerken van een gewone last onder bestuursdwang: er werd een herstelmaatregel opgelegd, er gold een termijn en de steigerbouwer stond klaar om de last uit te voeren. Het ging dus niet om spoedeisend optreden zonder voorafgaande last.
Om de burger effectieve rechtsbescherming te bieden, stelt de Afdeling de mondelinge last daarom gelijk met een besluit. De bestuursrechter is volgens de Afdeling bij uitstek geschikt om over zo'n geschil te oordelen. Het argument van het college dat de toezichthouder niet bevoegd was, hielp niet: zo'n bevoegdheidsgebrek komt voor risico van de gemeente. Het college moet nu alsnog op het bezwaar van de bewoner beslissen. De uitspraak is na te lezen op de website van de Raad van State.
Waarom is dit belangrijk?
Vergelijkbare situaties komen vaker voor dan u misschien denkt: een container of bouwhek dat direct weg moet, een terras dat moet worden ingekort, een reclamebord dat moet worden verwijderd. Wie onder druk meteen voldoet, had tot nu toe vaak geen besluit in handen om aan te vechten. Toch kan een geschil daarna nog belangrijk zijn, bijvoorbeeld als de gemeente kosten in rekening brengt of als u later opnieuw wordt aangesproken op dezelfde situatie.
Wel is nog niet helemaal duidelijk hoe ver deze lijn reikt. In eerdere rechtspraak oordeelde de Afdeling dat een mondelinge opdracht nog geen besluit is zolang die niet op schrift is gesteld. Of de nieuwe uitspraak voor alle mondelinge lasten geldt, zal de komende tijd moeten blijken.
Wat kunt u doen?
- Leg vast wat er is gezegd. Noteer direct de datum, het tijdstip, de naam van de toezichthouder en wat er precies van u werd gevraagd. Maak zo mogelijk foto's.
- Vraag om een schriftelijke bevestiging. Verzoek de gemeente de opgelegde last op schrift te stellen. Een weigering daarvan is ook weer een aanknopingspunt.
- Let op de termijn. Wacht niet af en ga voor de zekerheid uit van de gewone bezwaartermijn van zes weken, gerekend vanaf de dag waarop de last mondeling werd opgelegd. Lees meer over een gemiste bezwaartermijn.
- Houd kosten in de gaten. Brengt de gemeente kosten in rekening, kijk dan kritisch of de last terecht was. Zie ook ons artikel over kostenverhaal bij bestuursdwang.
Praktijktip. Voldoen aan een last betekent niet dat u het ermee eens bent. U kunt de last uitvoeren om erger te voorkomen en tegelijk bezwaar maken.
Conclusie
De Afdeling versterkt de rechtsbescherming tegen informeel optreden van gemeenten. Ook een mondeling opgelegde last onder bestuursdwang kan bij de bestuursrechter worden aangevochten. Meer over de afweging tussen accepteren en aanvechten leest u in ons artikel over bestuursdwang. Heeft u te maken gehad met een mondelinge last? Bel of mail ons gerust.
