De gemeente heeft u een last onder bestuursdwang opgelegd. U hebt de overtreding niet (op tijd) beëindigd en daarna heeft de gemeente zelf ingegrepen: een aannemer heeft een schuur gesloopt, een opslag ontruimd of een pand dichtgetimmerd. Enige tijd later valt er een rekening op de mat, soms van vele duizenden euro's. Moet u die betalen, en kunt u er nog iets tegen doen?
Uitgangspunt: de overtreder betaalt
Volgens artikel 5:25 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) gebeurt bestuursdwang op kosten van de overtreder, tenzij deze kosten redelijkerwijs niet of niet geheel voor zijn rekening behoren te komen. In de last zelf moet al staan in hoeverre de kosten op u worden verhaald. Lees de last dus goed: daar wordt de basis gelegd voor de latere rekening.
In de rechtspraak is het vaste lijn dat bestuursdwang in de regel samengaat met kostenverhaal. Dat de rekening hoog uitvalt, is op zichzelf geen reden om daarvan af te zien.
Welke kosten mag de gemeente rekenen?
- Uitvoeringskosten. De kosten van de aannemer, het materieel, de afvoer van materialen en eventuele opslag.
- Voorbereidingskosten. Ook ambtelijke uren en andere voorbereidingskosten tellen mee, maar alleen voor zover die zijn gemaakt nadat de termijn om de last zelf uit te voeren (de begunstigingstermijn) is verstreken.
- Ook als u op het laatste moment zelf handelt. Voert u de last alsnog uit terwijl de gemeente de uitvoering al aan het voorbereiden was, dan kunnen die voorbereidingskosten toch bij u in rekening worden gebracht.
De kosten moeten wel noodzakelijk zijn geweest om de last uit te voeren en de gemeente moet ze inzichtelijk maken. Werkzaamheden die verder gaan dan de last, of posten die niet zijn onderbouwd, hoeft u niet zomaar te accepteren. Een motivering die tekortschiet, kan ertoe leiden dat de rechter het kostenbesluit vernietigt.
De kostenbeschikking
Het bestuursorgaan stelt de hoogte van de verschuldigde kosten vast in een apart besluit: de kostenbeschikking. Daartegen kunt u bezwaar maken en daarna beroep instellen. Let op de bezwaartermijn van zes weken. Betaalt u niet, dan kan de gemeente uiteindelijk invorderen met een dwangbevel, zonder dat zij daarvoor eerst naar de rechter hoeft.
Draagkracht en andere bijzondere omstandigheden
Kunt u de rekening niet betalen? Bij het besluit over kostenverhaal hoeft de gemeente in beginsel geen rekening te houden met uw financiële draagkracht; die komt meestal pas bij de invordering aan de orde. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State maakt een uitzondering als evident is dat de overtreder de kosten gezien zijn draagkracht niet (volledig) kan betalen (ECLI:NL:RVS:2019:437). Het is dan aan u om dat met stukken aannemelijk te maken. Daarnaast is een betalingsregeling vaak bespreekbaar.
Begin bij de last zelf
Het kostenverhaal bouwt voort op de last. Bent u het niet eens met de last onder bestuursdwang, wacht dan niet tot de rekening komt, maar maak direct bezwaar. Lees daarover meer in Bestuursdwang accepteren of aanvechten? Ook de vraag of u een redelijke begunstigingstermijn hebt gekregen, kan van belang zijn. Bij spoedeisende bestuursdwang zonder voorafgaande last gelden weer eigen regels.
Praktijktip. Maak foto's van de situatie vóór en na de uitvoering en vraag de gemeente om de onderliggende facturen, offertes en urenstaten. Zonder die stukken is niet te beoordelen of de kosten noodzakelijk en redelijk zijn.
Conclusie
De gemeente mag de kosten van bestuursdwang in beginsel op u verhalen, maar niet onbeperkt. Alleen noodzakelijke en goed onderbouwde kosten komen voor uw rekening, en in uitzonderlijke gevallen speelt uw draagkracht mee. Hebt u een kostenbeschikking ontvangen of dreigt de gemeente in te grijpen? Neem gerust contact met ons op.
