Een last onder dwangsom is een opdracht van de overheid om een overtreding te beëindigen, met een financiële prikkel: voldoet u niet op tijd, dan verbeurt u een geldbedrag. Maar wat als niet duidelijk is wat er precies van u wordt verwacht? Moet de hele aanbouw weg of alleen het deel dat niet past in het omgevingsplan? Mag u de bedrijfsruimte nog als opslag gebruiken? Een onduidelijke last kan grote financiële gevolgen hebben, en is juridisch aanvechtbaar.
De last moet duidelijk en concreet zijn
Volgens artikel 5:32a van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) omschrijft een last onder dwangsom de te nemen herstelmaatregelen. Daarnaast stelt het rechtszekerheidsbeginsel eisen. Volgens vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State moet een last zo duidelijk en concreet zijn geformuleerd, dat degene tot wie de last is gericht niet in het ongewisse hoeft te zijn over wat hij moet doen om de overtreding te beëindigen (zie bijvoorbeeld ABRvS 9 juni 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1218).
Dat betekent niet dat de gemeente precies moet voorschrijven hoe u de overtreding beëindigt. De last mag alleen gericht zijn op het beëindigen van de overtreding, en u bent in beginsel vrij om zelf de middelen te kiezen. Wel moet duidelijk zijn welk resultaat moet worden bereikt.
Veelvoorkomende onduidelijkheden
- Vage omschrijving. Een opdracht als "het strijdige gebruik staken", zonder aan te geven welk gebruik wel is toegestaan.
- Onduidelijk object. Niet duidelijk is welk bouwwerk of welk deel ervan moet worden verwijderd, bijvoorbeeld bij meerdere bijgebouwen op een perceel.
- Last gaat verder dan de overtreding. De last verplicht tot meer dan nodig is om de overtreding te beëindigen.
- Onheldere verbeurte. Niet duidelijk is wanneer een dwangsom wordt verbeurd: per dag, per week of per geconstateerde overtreding.
Wat zijn de gevolgen?
Is de last te onduidelijk, dan is het besluit in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel. In bezwaar kan het bestuursorgaan de last herroepen of verduidelijken; in beroep kan de rechter het besluit vernietigen. Wordt de last verduidelijkt, dan ligt het voor de hand dat u ook een passende nieuwe termijn krijgt om eraan te voldoen.
Let op: de bezwaartermijn is zes weken. Laat u die verstrijken, dan staat de last in beginsel vast. In een latere procedure over de invordering van verbeurde dwangsommen kan de rechtmatigheid van de last in de regel niet meer aan de orde komen. Wel kan dan nog worden gediscussieerd over de vraag of u de last, zoals die luidt, daadwerkelijk heeft overtreden. Hoe dat werkt, leest u in ons artikel over verweer tegen een invorderingsbesluit.
Wat kunt u doen?
- Vraag om verduidelijking. Vraag de gemeente direct schriftelijk wat er precies van u wordt verwacht. Het antwoord kan helpen, maar vervangt geen bezwaar.
- Maak bezwaar binnen zes weken. Geef aan welke onderdelen onduidelijk zijn en welke uitleg u eraan geeft. Een kort, op tijd ingediend bezwaar kunt u later aanvullen; zie ons artikel over een beperkt gemotiveerd bezwaar.
- Documenteer wat u doet. Leg met foto's en stukken vast welke maatregelen u binnen de begunstigingstermijn hebt genomen.
- Controleer aan wie de last is gericht. Ook de vraag of u wel de overtreder bent, hoort in het bezwaar thuis.
Praktijktip. Kiest u bij twijfel voor de ruimste uitleg van de last, dan beperkt u het risico dat u dwangsommen verbeurt. Ondertussen kunt u in bezwaar laten toetsen of die ruime uitleg wel gerechtvaardigd is.
Conclusie
Een last onder dwangsom moet duidelijk maken wat u moet doen om de overtreding te beëindigen. Is dat niet zo, dan is de last aanvechtbaar, maar alleen als u op tijd in actie komt. Twijfelt u over de uitleg van een last die u heeft ontvangen? Bel of mail ons gerust.
