Uw buurman bouwt een schuur die veel groter is dan toegestaan, een bedrijf naast uw woning veroorzaakt structureel overlast of een pand in de straat wordt zonder toestemming in kamers verhuurd. U klaagt bij de gemeente, maar er gebeurt niets. Een klacht of melding verplicht de gemeente niet tot een formeel besluit. Een handhavingsverzoek doet dat wel.
Wat is een handhavingsverzoek?
Met een handhavingsverzoek vraagt u het bevoegd gezag, meestal het college van burgemeester en wethouders, om op te treden tegen een overtreding, bijvoorbeeld met een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang. Het verzoek geldt als een aanvraag in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De beslissing erop is een besluit, waartegen u bezwaar en beroep kunt instellen. Sinds 1 januari 2024 gaat het bij bouwen en bij het gebruik van gronden en gebouwen meestal om regels uit de Omgevingswet, zoals bouwen zonder omgevingsvergunning of gebruik in strijd met het omgevingsplan.
Wie kan een verzoek indienen?
Alleen een belanghebbende kan een handhavingsverzoek doen waarop de gemeente een besluit moet nemen. Belanghebbende is degene wiens belang rechtstreeks bij het besluit is betrokken. Als omwonende bent u dat meestal als u de overtreding kunt zien of er gevolgen van ondervindt, zoals geluid, verkeer of schaduw. Een verzoek van iemand die geen belanghebbende is, kan voor de gemeente wel aanleiding zijn om zelf onderzoek te doen.
Wat zet u in uw verzoek?
- De overtreding. Beschrijf zo concreet mogelijk wat er aan de hand is, met adres, data, foto's en eventueel metingen.
- De regel. Geef aan welke regel volgens u wordt overtreden, bijvoorbeeld het ontbreken van een omgevingsvergunning of strijd met het omgevingsplan. Precieze artikelnummers zijn niet verplicht.
- Uw belang. Leg uit waarom u door de overtreding wordt geraakt.
- Het verzoek. Vraag uitdrukkelijk om handhavend op te treden en om een besluit.
Beslistermijn en niet tijdig beslissen
Als er geen specifieke wettelijke termijn geldt, moet de gemeente binnen een redelijke termijn beslissen. Die termijn is in ieder geval verstreken als de gemeente binnen acht weken geen besluit heeft genomen en u ook niet heeft laten weten wanneer zij wel beslist (artikel 4:13 Awb). Beslist de gemeente niet op tijd, dan kunt u haar schriftelijk in gebreke stellen. Is twee weken daarna nog steeds niet beslist, dan kunt u rechtstreeks beroep instellen bij de rechtbank. Daarnaast is de gemeente vanaf dat moment een dwangsom aan u verschuldigd voor elke dag dat zij te laat is, voor ten hoogste 42 dagen (artikel 4:17 Awb).
Wat als de gemeente afwijst?
Een afwijzing van uw verzoek kunt u binnen zes weken met bezwaar aanvechten. Uitgangspunt in de rechtspraak is dat de gemeente bij een overtreding in beginsel moet handhaven. Alleen in bijzondere omstandigheden mag zij daarvan afzien, bijvoorbeeld als er concreet zicht op legalisatie bestaat of als handhaving onevenredig zou zijn. In de bezwaarfase wordt u in de regel gehoord; lees hoe u zich voorbereidt op de hoorzitting in bezwaar. Hoe de handhavingsmiddelen zelf werken, leest u in onze artikelen over bestuursdwang en de dwangsom.
Praktijktip. Dien uw verzoek in via een kanaal waarmee u de ontvangst kunt bewijzen, zoals aangetekende post of het officiële digitale loket van de gemeente. De beslistermijn gaat pas lopen vanaf de ontvangst.
Conclusie
Met een handhavingsverzoek dwingt u de gemeente een formeel besluit te nemen over een overtreding, met daarna de mogelijkheid van bezwaar en beroep. Een goed onderbouwd verzoek vergroot de kans dat de gemeente optreedt. Wilt u een handhavingsverzoek indienen, of reageert de gemeente niet? Bel of mail ons gerust.
