Een bestuurlijke boete komt vaak hard aan. Zeker als u vindt dat u weinig te verwijten valt, of als het bedrag uw financiële mogelijkheden ver te boven gaat. Toch is een boete niet altijd het laatste woord. De wet en de rechtspraak bieden ruimte om een boete te verlagen. Wanneer kunt u daarop een beroep doen?
Geen boete zonder verwijt
Een bestuurlijke boete is een straf. Daarom bepaalt artikel 5:41 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) dat het bestuursorgaan geen boete oplegt voor zover de overtreding niet aan de overtreder kan worden verweten. Hebt u alles gedaan wat redelijkerwijs van u kon worden verwacht om de overtreding te voorkomen, dan kan dat betekenen dat er helemaal geen boete mag worden opgelegd.
De boete moet passen
Is er wel een verwijt, dan moet de hoogte van de boete nog steeds passen. Artikel 5:46, tweede lid, Awb bepaalt dat het bestuursorgaan de boete afstemt op de ernst van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten, en daarbij zo nodig rekening houdt met de omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd.
Ligt het bedrag bij wet of regelgeving vast, dan geldt het derde lid: het bestuursorgaan legt toch een lagere boete op als de overtreder aannemelijk maakt dat de vastgestelde boete wegens bijzondere omstandigheden te hoog is. Werkt de gemeente met beleidsregels met vaste bedragen, dan moet zij in uw geval toch beoordelen of het bedrag passend is. De bestuursrechter toetst de hoogte van een boete bovendien volledig.
Draagkracht
Ook uw financiële situatie kan een reden zijn om de boete te verlagen. In een uitspraak van 4 augustus 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1725) ging het om een boete van een gemeente aan iemand met een uitkering, forse schulden en een geringe draagkracht. Omdat er geen concrete aanwijzingen waren dat de overtreder financieel voordeel had gehad van de overtreding, mocht de draagkracht worden meegewogen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State achtte een matiging met 50% tot € 5.000 passend en geboden.
Een beroep op draagkracht slaagt alleen als u het goed onderbouwt. Het is aan u om inzicht te geven in uw inkomsten, vermogen en schulden.
Hoe onderbouwt u een verzoek om matiging?
- Verwijtbaarheid. Laat zien welke maatregelen u had genomen, welke rol anderen (een huurder, een aannemer, een adviseur) speelden en waarom u de overtreding niet kon voorzien.
- Omstandigheden. Denk aan een eerste overtreding, een snelle beëindiging van de overtreding of onduidelijke regels of informatie van de overheid.
- Financiële stukken. Lever loonstroken, jaarstukken, aangiften en een overzicht van schulden aan. Algemene stellingen zijn onvoldoende.
- Timing. Breng dit zo vroeg mogelijk naar voren, bij voorkeur al in uw zienswijze vóór het boetebesluit.
Praktijktip. Een boetebesluit kan worden voorafgegaan door een gesprek met een toezichthouder. Wat u dan zegt, kan later tegen u worden gebruikt. Lees daarom eerst over zwijgrecht, cautie en uw zienswijze. Meer over boetes in het omgevingsrecht vindt u in Bestuurlijke boete onder de Omgevingswet.
Conclusie
Een bestuurlijke boete moet passen bij de ernst van de overtreding, uw verwijtbaarheid en uw omstandigheden, waaronder uw draagkracht. Met een goed onderbouwd verzoek is matiging mogelijk, in bezwaar of bij de rechter. Moet u de boete op korte termijn betalen, dan kan soms een voorlopige voorziening uitkomst bieden. Hebt u een boete ontvangen die u te hoog vindt? Bel of mail ons gerust.
